Weg met Sinterklaas en Zwarte Piet: Beeldvorming

In 1542 kwam het Concilie van Trente bijeen dat maatgevend bleek in het herstel van de vermolmde en verrotte katholieke kerk van die dagen. Daar is toen besloten om een triomfantelijk beeld op te hangen van de zegevierende kerk, met veel uiterlijk vertoon, schilderijen en beeldhouwwerken, en bisschoppen in vol ornaat.

In de zestiende eeuw kwam tevens de slavenhandel van Afrika en Amerika tot bloei, waarbij de toenmalige Verenigde Provinciën zich niet onbetuigd lieten. Het kwam ook bij ons tot een mode waarbij rijke families een zwarte slaaf in huis namen om indruk te maken. Een prettige herinnering is dat niet voor veel mensen die ik ken. Het is niet om mee te lachen en het is niet iets om trots op te zijn.

Dat kon toen allemaal en nu kan het niet meer. Dat heet vooruitgang. De slavernij is afgeschaft, maar vormt een blijvende smet op de beschaving. Sinterklaas en Zwarte Piet zijn het zinnebeeld van de overheersing van de Rooms-Katholieke Kerk over de samenleving, en van de blanke over de zwarte man in een aanstootgevende klucht verenigd.

In de eenentwintigste eeuw, nu de traditionele kerken door eigen schuld grotendeels ten onder zijn gegaan, nadat we van een groot aantal duistere invloeden afscheid hebben genomen, en de wetenschappelijke kennis over het bijgeloof zegeviert, wordt het hoog tijd dat we dat verwerpelijke sinterklaascircus op de vuilnisbelt van de geschiedenis zetten.

Moeten we echt elk jaar meemaken hoe een overjaarse religieuze potentaatsfiguur de media-aandacht naar zich toezuigt met iets wat lijkt op onderworpen inboorlingen uit gekoloniseerde landen in zijn kielzog?  Het gaat om verklede blanken die op zijn minst een vernederende karikatuur van donkerhuidige mensen neerzetten. Wat we daar zien is een agitpropbeeld uit die dagen van een kerk die beweerde de verlossing en het licht naar verre oorden te brengen.

De slaaf was het overtuigingstuk van de triomftocht, maar de bisschop was degene die het boek las waarin je zonden stonden opgeschreven, en die desalniettemin snoep en speelgoed uitdeelde. Het zal iedereen wel duidelijk zijn hoe de rollen hier verdeeld zijn. Meisjes komen in het stuk niet voor, en dat is ook niet toevallig.

---